Wat begon met een brainstorm met het bestuur van Stichting Collectie De Stadshof, groeide uit tot een traject van ruim vier jaar. De centrale vraag: hoe geven we een internationaal belangrijke collectie outsiderkunst een duurzame toekomst?
Outsiderkunst ontstaat buiten de gevestigde kunstwereld, haar instituties en netwerken. Het gaat veelal om autodidacte kunstenaars die vanuit een sterke innerlijke drang een geheel eigen beeldtaal ontwikkelen. Dat hun werk in musea, collecties en kunstgeschiedenis nog altijd te weinig zichtbaar is, zegt niet iets over de artistieke kwaliteit, maar over een kunstsysteem waarin makers zonder opleiding, netwerk of erkende positie gemakkelijk buiten beeld blijven. De Stadshof wil dat veranderen. Al ruim veertig jaar verzamelt en presenteert zij dit werk op basis van artistieke kwaliteit en zet zij zich in om het de plaats te geven die het verdient.
Een collectie onder druk
De collectie omvat circa tienduizend werken van meer dan vijfhonderd kunstenaars en groeide in de afgelopen decennia uit tot een internationaal erkende verzameling. Sinds 2002 was de collectie onderdeel van Museum Dr. Guislain in Gent. Daar werd de collectie bijna 25 jaar beheerd en gepresenteerd. Door bezuinigingen, onderbezetting en een langdurige verbouwing kwam de zichtbaarheid van de collectie de laatste jaren steeds meer onder druk te staan. De urgentie om een nieuwe toekomst voor de collectie te vinden nam daarmee toe.
Eerst koers, dan oplossing
Vier doelen stonden vanaf het begin centraal: duurzaam behoud, toegankelijkheid, actieve zichtbaarheid en gebruik, en een sterke positionering. Terugkeer naar Nederland had de voorkeur, maar ook samenwerking of samenvoeging met andere collecties, bruikleen, schenking en gerichte ontzameling behoorden tot de keuzeruimte. Juist die open benadering maakte het mogelijk om eerst koers te bepalen, vervolgens prioriteiten te stellen en van daaruit stap voor stap naar een uitvoerbare oplossing toe te werken.
Dat leidde uiteindelijk tot een samenwerking met Museum van de Geest. De collecties en profielen bleken elkaar sterk aan te vullen. Er kwamen afspraken over beheer, bruikleen en samenwerking; de collectie werd geïnventariseerd en opnieuw gewaardeerd; de registratie en databases werden aangepast; fondsen werden geworven en de complexe verhuizing werd voorbereid. In 2026 verhuisde Collectie De Stadshof daadwerkelijk naar Haarlem.
Een gezamenlijke operatie
Zo’n operatie lukt alleen door intensieve samenwerking. De vrachtwagens en art handlers van De Wit Art Handling brachten de collectie veilig naar Nederland. Milou Goverde van Musealis verzorgde het databasebeheer en de migratie van de collectieregistratie. Jelle Raven deed de fondsenwerving. De bestuursleden van De Stadshof leverden inhoudelijke expertise en bestuurlijke slagkracht, terwijl de collectiebeheerders in Gent en Haarlem werkten aan selectie, registratie, verpakking en inhuizing.
De collectie is nu terug in Nederland, professioneel ondergebracht en beschikbaar voor onderzoek, tentoonstellingen en bruiklenen. Daarmee krijgt zij opnieuw een actieve positie in het Nederlandse museale landschap. In oktober 2026 opent in Haarlem Outsider Art! – 150 jaar outsiderkunst in Nederland, de eerste grote tentoonstelling met topstukken uit de collecties van Museum van de Geest en De Stadshof.
Meer over Museum van de Geest
Meer over Collectie De Stadshof
